Nieuw onderzoek Ava: abortuszorg gebaat bij meer regie

Cliënten in de Nederlandse abortuszorg voelen zich overwegend respectvol behandeld, maar ervaren te weinig regie. Dat blijkt uit mixed methods- onderzoek van Ava onder 138 deelnemers. Vooral rond de echo en informatievoorziening ontbreekt het vaak aan echte keuzevrijheid en duidelijke communicatie.

Vandaag publiceert Ava een verkennend onderzoek naar ervaringen met abortuszorg in Nederland. De resultaten laten een dubbel beeld zien: cliënten zijn positief over de manier waarop zij worden behandeld, maar lopen tegelijkertijd tegen duidelijke grenzen aan in hun autonomie, pijnbestrijding en toegang tot informatie.

“De basis is goed: mensen voelen zich veelal goed behandeld. Maar echte keuzevrijheid ontbreekt nog te vaak,” zegt voorzitter Alina Chakh. “Autonomie moet niet alleen formeel geregeld zijn, maar ook daadwerkelijk zo worden ervaren in de spreekkamer.”

Echo: vaak standaard, zelden een echte keuze 

Een van de meest opvallende uitkomsten betreft de echo voorafgaand aan de abortus. Voor veel cliënten voelt dit niet als een keuze, maar als een vast onderdeel van het traject. Zo geeft 71 procent aan geen optie te hebben gekregen om van een echo af te zien, terwijl ruim een derde daar wel de voorkeur aan zou hebben gegeven. Daarnaast meldt 23% dat er geen expliciete toestemming werd gevraagd, en geeft 31% aan onvoldoende uitleg te hebben gekregen over het doel en de noodzaak van de echo. Hoewel 77% kon kiezen of zij het echobeeld wilde zien, gold dat voor 18% niet.

Pijnbestrijding: grote verschillen tussen behandelmethoden 

Op het gebied van pijnbestrijding zijn de ervaringen wisselend. Cliënten die een instrumentele abortus hadden, zijn overwegend tevreden over de pijnstilling. Bij medicamenteuze abortus ligt dat duidelijk anders: daar geeft 41% aan dat de pijnbestrijding onvoldoende was. 

Bejegening: respectvol, maar niet altijd ruimte voor regie 

De grote meerderheid van de respondenten voelt zich respectvol en zonder oordeel behandeld en ervaart de zorg als toegankelijk en betrokken. Tegelijkertijd geeft een aanzienlijk deel aan dat er in de praktijk onvoldoende ruimte is om eigen keuzes te maken. Zo kreeg een kwart  niet voldoende kans om vragen te stellen en ervaart bijna een op de vijf weinig ruimte voor gezamenlijke besluitvorming over het behandeltraject. Ook wordt de uitleg over verschillende behandelopties regelmatig als ontoereikend ervaren. 

Chakh: “Cliënten geven aan dat informatie over behandeling, pijn, herstel en bijwerkingen regelmatig te laat, onduidelijk of onvolledig wordt verstrekt. Dit kan leiden tot onzekerheid en een gevoel van onvoldoende voorbereiding. Veel respondenten benadrukken dat zij behoefte hebben aan tijdige, concrete en bij voorkeur ook schriftelijke informatie, zodat zij beter in staat zijn om weloverwogen keuzes te maken.’’ 

Zorgomgeving: gebrek aan privacy en afstandelijke setting 

Daarnaast speelt de fysieke omgeving van de zorg een rol in hoe cliënten hun traject ervaren. Wachtruimtes en behandelkamers worden regelmatig als druk en weinig privé beschreven, terwijl de klinische setting door sommigen als afstandelijk wordt ervaren. Dit kan het gevoel van kwetsbaarheid versterken.

Conclusie: meer nadruk op daadwerkelijke keuzevrijheid

Volgens Ava laten de resultaten zien dat de abortuszorg in Nederland op veel punten goed functioneert, maar dat er duidelijke kansen liggen voor verbetering. Meer nadruk op daadwerkelijke keuzevrijheid, betere en meer tijdige informatie en meer aandacht voor privacy zijn daarbij essentieel.

“Goede zorg gaat verder dan correcte behandeling”, aldus Chakh. “Het gaat erom dat mensen regie voelen over hun eigen lichaam en hun keuzes. Daar ligt nu de belangrijkste verbeteropgave.” 

Ava roept zorgverleners en beleidsmakers op om samen te werken aan een praktijk waarin cliënten zich niet alleen goed behandeld voelen, maar ook daadwerkelijk de ruimte ervaren om hun eigen keuzes te maken.